Iyini i-braai?
Impendulo emfushane: inyama, umlilo, nabantu abame bewuzungezile. Impendulo ende yindaba yaseNingizimu Afrika ngempela kunazo zonke.
Impendulo emfushane: inyama, umlilo, nabantu abame bewuzungezile. Impendulo ende yindaba yaseNingizimu Afrika ngempela kunazo zonke.
I-braai yisiko laseNingizimu Afrika lokosa inyama phezu kwamalahle avulekile omlilo wezinkuni — nomcimbi wokuhlangana owakheka eduze kwalowo mlilo. Igama livela esiBhunwini, lifushaniselwe u-braaivleis ("inyama eyosiwe"), futhi liphinyiselwa "bh-rayi". Kudala leqa yonke imingcele yezilimi ezweni: abantu baseNingizimu Afrika bazo zonke izizinda bayosa, futhi igama lisebenza njengebizo, isenzo nomcimbi. Uyamenywa e-braai, u-braai i-wors, futhi nethuluzi uqobo nalo yi-braai. Igama elilodwa elincane elenza umsebenzi wamathathu — lokho kuwuphawu lwakho lokuqala lokuthi lokhu kungaphezu kokupheka.
Izivakashi ziyalungiswa ngobumnene ngalokhu, ngakho masikusindise ihlazo. I-barbecue yindlela; i-braai yisikhungo. Izinto ezintathu zenza umehluko. Okokuqala, umlilo: i-braai yangempela ibasa izinkuni zangempela — i-kameeldoring, i-rooikrans, i-sekelbos — zize zibe amalahle avuthayo, futhi ihora eliyingxenye lokulinda liyingxenye yesiko, akusiyo inkinga. Igesi ikhona, futhi asikhulumi ngayo. Okwesibili, isikhathi: e-barbecue umlilo usebenzela ukudla; e-braai ukudla kuphazamisa umlilo. Amalangabi abaswa kudala ngaphambi kwenyama futhi amalahle avutha isikhathi eside emva kwayo, ngoba umlilo uyindawo yomcimbi uqobo. Okwesithathu, ukudla — awukho omunye umlilo emhlabeni ophethe i-boerewors, ama-braaibroodjie no-phuthu nesishebo ngasikhathi sinye.
Yonke i-braai isebenza ngemithetho engabhaliwe, esizithathele ilungelo lokuyibhala phansi — bheka Imithetho Yomlilo. Okubalulekile: umuntu oyedwa uphethe udosi ngakho unezwi (u-braaier, owosayo); izivakashi zeluleka kanye, zikude, hhayi kabili; akekho obala ama-tjop; futhi ihora lokugcina eduze kwamalahle afayo, emva kokudla, yilapho i-braai yenzeka khona ngempela. I-bring en braai — wonke umuntu ufika nenyama yakhe nesidlo esisecelen — iwukulinganisa okukhulu komphakathi waseNingizimu Afrika: umlilo uyanikezwa, okunye kuyahlanganyelwa.
Okuyisisekelo: i-boerewors (isoseji enesinongo se-coriander okumele ngokomthetho ibe yinyama okungenani engu-90%), ama-tjop emvu, ama-sosatie enkukhu, i-steak, izitho zentamo yengulube nezimbambo, futhi ogwini i-snoek ephelele evulwe yaba yisicaba. Eceleni kwenyama: ama-braaibroodjie (isivivinyo sangempela sowosayo), i-roosterkoek ebhakwe kudosi, no-phuthu ngaphansi kwesishebo sikatamatisi no-anyanisi. Wonke amaresiphi aku-qoqo lethu lamaresiphi, futhi izeluleko zokuthenga zise-Izitho Zenyama.
I-braai ingenye yezinto ezimbalwa kakhulu wonke umphakathi waseNingizimu Afrika oyithatha njengeyawo — yingakho u-24 kuSepthemba, iholidi loSuku Lwamagugu, egujwa njengoSuku Lwe-Braai Lukazwelonke: usuku olulodwa lapho izwe lonke likhuthazwa ukuba libase umlilo lihlangane eduze kwawo. Noma yini esihlukanisayo, e-braai akekho okudingeka avumelane nalutho ngaphandle kokuthi amalahle asezolunga.
Ukosa inyama phezu komlilo ovulekile kudala njengomlilo uqobo eNingizimu ye-Afrika — lena, ngokoqobo, ingenye yezindawo ezindala kakhulu emhlabeni lapho abantu bahlangana khona eduze kwamalahle. Igama lisha kunalokho: u-braai uvela esiBhunwini, usuka olimini lwesiDashi u-braden, ukosa, futhi ngekhulu lamashumi amabili i-braaivleisaand — ubusuku be-braai — yayisiyingxenye eqinile yempilo yomphakathi waseNingizimu Afrika. Okwaqala emphakathini owodwa kudala kwayeka ukuba ngokwawo wodwa: kusukela e-braai yomndeni evulandini kuya ku-shisa nyama odumayo ngaphandle kwesilaha selokishi, sonke isiko laseNingizimu Afrika manje lithatha umlilo njengelawo, ngamunye ngendlela yakhe.
Isahluko sakamuva wuSuku Lwe-Braai Lukazwelonke: kusukela maphakathi nawo-2000, umkhankaso wokuthi bonke abantu baseNingizimu Afrika bagubhe Usuku Lwamagugu, u-24 kuSepthemba, ngendlela efanayo — eduze komlilo. Kwanamathela, ngoba kwavele kwenza kwasemthethweni lokho izwe elalivele likwenza.
Inguqulo esheshayo. I-Braaictionary ephelele — evuselelwe kweyango-2009 eyakhiwa ngabafundi bale webhusayithi — inakho konke.
| Igama | Incazelo |
|---|---|
| braai | Umlilo, umcimbi, nesenzo sokosa kuwo. Ibizo nesenzo. |
| braaivleis | Inyama uqobo — indlela endala, ephelele yegama. |
| wors / boerewors | Isoseji. Ayihlatshwa neze, iphendulwa kancane, iqedwa njalo. |
| tjop | I-chop, ngokuvamile eyemvu. Ubuningi buthi "akwanele". |
| sosatie | Inyama efakwe ku-marinade ihlomeke othini — ifa lamaMalay aseKapa. |
| braaibroodjie | Isemishi eyosiwe: ushizi, utamatisi, u-anyanisi, i-chutney. Ayikho enye indlela. |
| pap en sous | Uphuthu nesishebo sikatamatisi no-anyanisi. Kondla isizwe. |
| bring en braai | Zilethele inyama yakho nesidlo eseceleni; umnini-khaya uletha umlilo. |
| kuier | Ukuvakasha, ukuhlala nokuxoxa — injongo yangempela ye-braai. |
| dop | Isiphuzo. I-"chop en dop" yi-braai elula kunazo zonke. |
| shisa nyama | NgesiZulu: "shisa inyama" — isiko le-braai laselokishini, ngokuvamile ngaphandle kwesilaha. |
| braaier | Ophethe udosi. Uphethe nezwi. |
Ungapheka ukudla okuhle ngegesi ngaphandle, futhi ngoLwesibili ebusuku akekho ozokwahlulela kakhulu. Kodwa amalahle yilapho ukunambitheka nomcimbi kuhlala khona, ngakho emcimbini ophelele: izinkuni kuqala. Umhlahlandlela wethu we-Izinkuni Namalahle uhlanganisa izinhlobo zezinkuni, ukuhlola kwesandla nomlilo wezindawo ezimbili.
Umlilo udinga imizuzu engu-45–60 ukwenza amalahle, inyama idinga imizuzu engu-15–45 kuye ngesitho, futhi umcimbi udinga intambama yonke. Ukusheshisa noma yikuphi kwalokhu kokuthathu kuwukuphela kwendlela yangempela yokukwenza kabi.
I-braai.co.za ibilokhu ibuza futhi iphendula lo mbuzo kusukela ngo-17 Juni 2009 — leli khasi liyindlalifa yesimanje yelinye lamakhasi e-braai amadala kunawo wonke kuwebhu yaseNingizimu Afrika, lakhiwe kabusha ngo-2026 njengengxenye ye-braai.co.za entsha.